Lokale heffingen

Deze paragraaf geeft een overzicht van de diverse lokale heffingen en belastingen.
Na de algemene uitkering uit het gemeentefonds vormen de lokale heffingen (belastingen, leges en rechten) de belangrijkste inkomstenbronnen van de gemeente.

Gemeenten zijn beperkt in de belastingen die ze mogen heffen. Welke dit zijn, is vastgelegd in de wet. Naast belastingen heffen we rechten (leges) voor individuele diensten onze inwoners. De tarieven van deze rechten dienen zo te worden gesteld dat de opbrengsten niet hoger zijn dan de kosten. De opbrengsten hebben een directe relatie met de kosten voor de dienstverlening (gebonden heffingen) en zijn daarmee maximaal 100% kostendekkend.

In deze paragraaf gaan we in op de kaders, de ontwikkelingen van de verschillende belastingen en heffingen en de consequenties daarvan voor onze inwoners. Verder geven we inzicht in de kostendekkendheid van een heffing en lichten we het kwijtscheldingsbeleid kort toe.

Voor 2027 hanteren we de volgende uitgangspunten voor het berekenen van de tarieven:

• De lokale heffingen stijgen in principe niet meer dan met het inflatiepercentage. Voor 2027 hanteren we een inflatiepercentage van 2,1%. Daarnaast is in het watertakenplan 2024-2034 opgenomen om over de periode 2025 tot en met 2028 jaarlijks per aansluiting op het riool € 2,50 extra te heffen. Ook stijgt de afvalstoffenheffing in 2027 nog  eenmaal met gemiddeld € 15 per huishouding extra. Dit laatste vloeit voort uit de besluitvorming van de begroting 2025.  
• Bij afvalstoffen- en rioolheffing streven wij naar 100% kostendekkendheid. Bij het berekenen van de kostendekkendheid houden we rekening met de directe kosten, de kosten van overhead en btw. Het streven naar 100% kostendekkendheid kan betekenen dat de tarieven met meer dan het inflatiepercentage stijgen.

Onderstaand een overzicht van de lokale heffingen.

De daling van de secretarieleges ten opzichte van 2025 heeft te maken met de paspoortpiek.

De belastingen en heffingen die inwoners betalen, verschillen per gemeente. Toch bestaat de behoefte om gemeenten te vergelijken. Voor het vergelijk maken we gebruik van de gegevens van de provincie Gelderland. Hierbij wordt de belastingdruk per inwoner vergeleken met de gemiddelde woonlasten van de gemeenten in de provincie. Onder woonlasten wordt verstaan de OZB, riool- en afvalstoffenheffing.

De gemiddelde woonlasten per inwoner voor het jaar 2027 stijgen ten opzichte van 2026 .

De opbrengsten van de algemene belastingen komen ten goede aan de algemene middelen van de gemeente. Dit betekent dat de opbrengsten vrij te besteden zijn. Het gaat om de onroerendezaakbelastingen, toeristenbelasting en reclamebelasting. De opbrengsten uit reclamebelasting worden overgedragen aan het ondernemersfonds.

Onroerendezaakbelastingen.
Onroerende zaakbelastingen (OZB) zijn de belastingen op de waarde van een woning of bedrijf. De hoogte van de OZB is afhankelijk van de waarde van de onroerende zaak. Voor de gemeente zijn het de belangrijkste vrij besteedbare gemeentelijke belastingen. Sinds 2009 zijn de tarieven van de OZB vastgesteld op een percentage van de waarde van de onroerende zaak. Dit betekent dat de tarieven mee moeten bewegen met de waardeontwikkeling van de onroerende zaak. Stijgt de waarde dan moeten de tarieven neerwaarts worden bijgesteld om de opbrengst niet meer te laten stijgen dan de inflatiecorrectie. Dit voorkomt dat bij waardestijgingen de eigenaren onevenredig worden belast. Bij waardedaling geldt het omgekeerde. Conform de besluitvorming in de perspectiefnota stijgt de OZB-opbrengst met de inflatiecorrectie. De OZB-opbrengst gaat met € 30.000 omhoog vanwege areaaluitbreiding. Zonder rekening te houden met de stijging van de woningwaarde leidt dit tot de volgende voorlopige tarieven voor 2027:

Voor 2027 verwachten we opbrengsten uit onroerendezaakbelastingen van € 12.152.

Toeristenbelasting
Onder de naam ‘toeristenbelasting’ wordt een directe belasting geheven voor het houden van verblijf met overnachting binnen de gemeente tegen een vergoeding.
Het tarief bedraagt € 1,50 per persoon per nacht.
De te verwachten opbrengst over 2027 is € 538.

Reclamebelasting
Onder de naam ‘reclamebelasting’ wordt een directe belasting geheven over openbare aankondigingen zichtbaar vanaf de openbare weg.
We heffen reclamebelasting als dienstverlening voor de ondernemers van Berkelland. De opbrengsten van de reclamebelasting worden na aftrek van onze kosten overgedragen aan het ondernemersfonds. Vanuit dit fonds kunnen ondernemers activiteiten financieren.
In 2027 verwachten we € 245.000 over te dragen aan het ondernemersfonds.

Bestemmingsheffingen zijn belastingen waarvan de opbrengsten zijn bestemd voor specifieke
voorzieningen. Onder deze categorie vallen de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Deze heffingen mogen op begrotingsbasis maximaal kostendekkend zijn.

De afvalstoffenheffing is bedoeld om de kosten van afvalinzameling en afvalverwijdering te dekken. Wij streven naar 100% kostendekking bij de afvalstoffenheffing. Voor 2027 nemen de begrote opbrengsten (afvalstoffenheffing) toe met € 300.000 bovenop het inflatiepercentage. Over de extra opbrengst is besloten bij de eerste begrotingswijziging van de begroting 2025. De extra verhoging is nodig om weer toe te groeien naar een kostendekkend tarief.

De totale begroting bij de afvalstoffenheffing is als volgt opgebouwd:

De tarieven voor 2027 worden in december definitief met de vaststelling van de verordening afvalstoffenheffing.

In het programma Ruimte, wonen en energie ziet u bij afval een overdekking staan. Dit komt doordat een gedeelte van de lasten voor afval bij doorbelastingen en reserves staat (afschrijving en uitvoeringslasten). Daarnaast is aan de opbrengstenkant rekening  gehouden met een BTW component. Aan de lastenkant is de BTW niet zichtbaar. Dit is een gevolg van van het invoeren van het BTW-compensatiefonds voor gemeenten.

*De tarieven in de kolom 2027 zijn gebaseerd op 2,1% inflatiecorrectie en een opbrengststijging van € 300.000. 

De gemeente heeft de zorg voor de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater en hemelwater en de structurele nadelige gevolgen van de grondwaterstand. De kosten hiervan worden betaald uit de rioolheffing. Er is een bewuste keuze gemaakt om de heffing te splitsen in een gebruikersdeel en een eigenarendeel. De gebruiker betaalt, omdat hij of zij afvalwater op het riool loost. De eigenaar, omdat de aansluiting op de riolering de gebruikswaarde van zijn pand verhoogt.

Het uitgangspunt voor de rioolheffing is 100% kostendekkende tarieven op termijn. Op basis van het watertakenplan 2024 is de inschatting gemaakt dat de tarieven de komende jaren stijgen met het inflatiepercentage. In de periode 2025 tot en met 2028 nog eens € 2,50 extra per aansluiting. Tekorten of overschotten op het taakveld riolering worden verrekend met de egalisatievoorziening riolering. Deze voorziening dient om tegenvallers en meevallers op te vangen en voorkomt grote schommelingen in de tarieven.

In het programma Ruimte, wonen en energie ziet u bij riolering een overdekking staan. Dit komt doordat een gedeelte van de lasten voor afval bij doorbelastingen en reserves staat (afschrijving en uitvoeringslasten). Daarnaast is aan de opbrengstenkant rekening  gehouden met een BTW component. Aan de lastenkant is de BTW niet zichtbaar. Dit is een gevolg van van het invoeren van het BTW-compensatiefonds voor gemeenten.

In onderstaande begroting zijn de opbrengsten verhoogd met het inflatiepercentage en de € 2,50. In 2026 zijn de totale opbrengsten hoger dan de totale lasten. Het overschot wordt toegevoegd aan de egalisatievoorziening. De totale begroting voor de rioolheffing is als volgt opgebouwd:

De tarieven voor 2027 worden in december definitief met de vaststelling van de verordening rioolheffing. We schatten de tarieven als volgt in (de definitieve tarieven kunnen marginaal afwijken op basis van actuele gegevens van het GBTwente):

Een retributie kan alleen worden geheven voor het gebruik van bezittingen, werken of inrichtingen van de gemeente, bijvoorbeeld begraafrechten, marktgelden of het verlenen van diensten.
De verwachte opbrengst mag niet hoger zijn dan de kosten die met het gebruik of de dienstverlening verbonden zijn.

Begraafrechten worden geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor de door de gemeente verleende diensten in verband met de begraafplaats. De rechten worden geheven van degene op wiens aanvraag -dan wel voor wie- de dienst wordt verricht of van degene die van de bezittingen, werken of inrichtingen gebruik maakt. De baten en lasten zijn hieronder opgenomen.

Marktgelden worden geheven voor het ter beschikking stellen van een standplaats op een markt als bedoeld in de marktverordening gemeente Berkelland en voor het genot van de diensten die in verband daarmee worden verleend. 

De gemeente heft leges voor het verlenen van diensten die in het individuele belang van de aanvrager van de dienst zijn.
Voor bepaalde diensten zijn door het Rijk maximumtarieven vastgesteld, bijvoorbeeld voor rijbewijzen en reisdocumenten.
We onderzoeken de kostendekkendheid van al onze leges. 

Voor mensen met een minimuminkomen bestaat de mogelijkheid om gehele of gedeeltelijke kwijtschelding te krijgen voor de volgende gemeentelijke belastingen: 
a. OZB;
b. Afvalstoffenheffing;
c. Rioolheffing.
We verlenen gehele kwijtschelding als er aan alle voorwaarden voor kwijtschelding is voldaan. In Berkelland hanteren we de zogenaamde 100% kwijtscheldingsnorm. Dit betekent dat mensen met een inkomen op bijstandsniveau, die geen vermogen hebben, altijd in aanmerking komen voor kwijtschelding.