Inleiding

Berkelland in 2027, met elkaar in verbinding!

Na het verkiezingsjaar 2026 is 2027 het eerste volledige jaar waarin we samen aan de slag gaan met de uitvoering van het raadsprogramma ‘Berkelland, met elkaar in verbinding!’. Het zoeken van verbinding is het uitgangspunt de komende jaren, en daarmee ook voor deze begroting. In een periode waarin maatschappelijke opgaven steeds complexer worden en financiële ruimte onder druk staat, blijven wij investeren in wat voor onze inwoners van waarde is: aantrekkelijke kernen, passende woningen, goede voorzieningen, bestaanszekerheid, een sterke economie en een betrouwbare overheid.

 

De vraag naar woningen in Berkelland blijft groot. In 2027 zetten we daarom in op de realisatie van nieuwe woningen voor starters, gezinnen, senioren en aandachtsgroepen. Daarbij zien we grote uitdagingen zoals netcongestie, wateropgaven en capaciteitsvraagstukken. 

 

De druk op het sociaal domein blijft toenemen door vergrijzing, complexere zorgvragen en stijgende kosten binnen onder andere de jeugdhulp. We willen de ondersteuning voor inwoners toegankelijk, dichtbij en betaalbaar houden. Preventie, vroegsignalering en het versterken van de sociale basis zijn het uitgangspunt. We hebben aandacht voor ontmoeting, mentale gezondheid, bestaanszekerheid en het voorkomen van eenzaamheid en schuldenproblematiek.

 

Leefbare kernen en een gezonde samenleving zijn sterk afhankelijk van onderwijs, sport en cultuur. In Berkelland staan de komende jaren aanzienlijke investeringen op de agenda voor onderwijshuisvesting, sportaccommodaties en maatschappelijk vastgoed. In 2027 werken we de plannen hiervoor verder uit zodat inzichtelijk wordt over welke (financiële) opgave we het hebben en wat hiervoor in de begroting nodig is. Het rijke verenigingsleven, de culturele activiteiten, streektradities en evenementen blijven we ondersteunen.

 

Berkelland kent een sterke lokale economie met een krachtig midden- en kleinbedrijf, familiebedrijven en een innovatieve agrarische sector. Tegelijkertijd blijft de arbeidsmarkt krap en groeit de behoefte aan vakmensen. Het versterken van de bestaanszekerheid blijft een belangrijk aandachtspunt. We zetten in op een economie waarin iedereen de kans krijgt om mee te doen.

 

Veiligheid is onmisbaar voor leefbare kernen en een prettige woonomgeving. In 2027 blijven wij werken aan veilige buurten, verkeersveilige openbare ruimtes en het voorkomen van ondermijning.

 

Een betrouwbare overheid begint met toegankelijk bestuur en goede dienstverlening. De gemeente werkt vanuit het principe ‘ja, mits’ en zet in op duidelijke communicatie. Participatie, transparantie en vroegtijdige betrokkenheid van inwoners bij plannen en ontwikkelingen zijn voor ons het uitgangspunt en verwachten we ook van initiatiefnemers.

 

Beleidsarme begroting

De toekomst blijft onzeker, ook op financieel gebied. Het Rijk zorgt nog steeds voor onzekerheid. Meerjarig begroten wordt voor een gemeente dan ook steeds lastiger. Vooralsnog komt er nog steeds een ‘ravijnjaar’ op ons af, waarin de inkomsten uit het gemeentefonds van het Rijk drastisch teruglopen. In combinatie met onze ambities op onder andere het gebied van infrastructuur en (maatschappelijk) vastgoed, lijken bezuinigingen in de toekomst onvermijdelijk. We brengen dit in 2027 verder in kaart.

 

Deze begroting is bijzonder. De uitwerking van het raadsprogramma in een collegeprogramma is ten tijde van het opstellen van deze begroting nog niet gereed. De uitwerking daarvan in tijd, capaciteit en geld, is in volle gang. Deze begroting is daarmee ‘beleidsarm’.

 

Betekent een beleidsarme begroting dat de uitvoering van het raadsprogramma vertraging oploopt? Nee, dat zeker niet. Als na uitwerking van het collegeprogramma in 2027 financiële consequenties naar voren komen, krijgt de raad een begrotingswijziging voorgelegd. Daarmee houdt de raad het budgetrecht en staat ook 2027 in het teken van Berkelland, met elkaar in verbinding.

Lezen van tabellen

Terug naar navigatie - Inleiding - Lezen van tabellen

De tabellen in de begroting geven de bedragen weer x € 1.000 (duizenden euro's), tenzij anders vermeld. Door afronding kunnen er kleine verschillen ontstaan in de totalen, zoals in de tabel aangegeven. De lasten worden weergegeven met een – (min), de baten met een + (plus). Een programma met een negatief saldo betekent dat er meer lasten in het programma zitten dan baten. Om de cijfers in de tabellen leesbaar te houden zijn bij de omschrijvingen afkortingen gebruikt. In de kolom Realisatie 2024 en 2025 staat hoeveel we in 2024 en 2025 uitgaven. In de kolom 2026 (primitief) staat de begroting die door u is vastgesteld. De kolom 2026 (na bestuursrapportage) geeft de stand van de begroting na de bestuursrapportage. Dit is dus inclusief alle eerdere wijzigingen waaronder de jaarrekening en de overheveling van budgetten. In de kolommen 2027 (primitief), 2028 (primitief), 2029 (primitief) en 2030 (primitief) staat de begroting voor deze jaren.

Terug naar navigatie - Inleiding - Overzicht van baten en lasten
Bedragen x €1.000
Overzicht van saldo's van baten en lasten per programma Realisatie 2024 Realisatie 2025 2026 (primitief) 2026 (na bestuursrapportage) 2027 (primitief) 2028 (primitief) 2029 (primitief) 2030 (primitief)
1 Ruimte, wonen en energie -15.359 -16.319 -15.097 -15.828 -16.715 -15.914 -15.393 -15.253
2 Sociaal domein -38.637 -40.719 -41.233 -42.144 -42.477 -41.262 -41.262 -41.262
3 Onderwijs, sport en cultuur -7.874 -9.018 -8.045 -8.883 -8.332 -8.227 -8.152 -8.002
4 Economie, werk en inkomen -13.635 -14.473 -16.773 -15.494 -17.196 -16.914 -16.914 -16.914
5 Openbare orde en veiligheid -4.049 -3.948 -4.446 -4.579 -4.845 -4.923 -4.923 -4.923
6 Bestuur en dienstverlening -21.560 -25.449 -23.538 -24.326 -24.054 -24.189 -23.937 -23.912
7 Overzicht van algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien 109.204 118.405 110.958 114.167 115.054 110.238 108.257 109.251

Opzet begroting

Terug naar navigatie - Inleiding - Opzet begroting

In de begroting 2027 gaan we terug naar zeven programma's. In 2026 waren dat er nog tien. Dit doen we om de programma’s onder andere financieel dichter bij elkaar te brengen en toekomstbestendiger te maken. Minder afhankelijk van externe factoren en tijdelijk beleid.

Aansluiting perspectiefnota

Terug naar navigatie - Inleiding - Aansluiting op perspectiefnota

De basis voor de begroting is de Perspectiefnota 2027. Na het vaststellen van de perspectiefnota 2027 is het saldo door ontwikkelingen veranderd. In onderstaande tabel zijn alle wijzigingen ten opzichte van de perspectiefnota weergegeven. Ook de wijzigingen kleiner dan € 250.000. Onder de tabel is een verdere toelichting opgenomen.

2027 2028 2029 2030
Begroting aangeboden perspectiefnota -658 -2.588 -618 1.036
Meicirculaire 4.343 2.247 -855 -1.230
Amendement OZB -400 -400 -400 -400
Uitbreiding college -250 -250 -250 -250
Onderhoud bomen -180 -180 -180 -180
Groot onderhoud wegen -500
Bijdrage WMO abonnement -900
Doorontwikkeling dienstverlening -20 -20 -20 -20
Autonome ontwikkeling OZB 30
Primitieve begroting 1.435 -1.191 -2.323 -1.014

Meicirculaire

Via een raadsbrief is gecommuniceerd hoe hoog de algemene uitkering is de komende jaren. Voor 2027 en 2028 pakt dat voordeliger uit, voor de jaren hierna nadeliger. De bedragen die hierboven staan, sluiten niet exact aan op de bedragen die in de raadsbrief van 23 juni 2026 staan. Bij een laatste berekening in juli is naast een afronding van cijfers ook een (extra) voordeel geconstateerd. 

 

Amendement OZB

Op 30 juni 2026 heeft de raad amendement A-26-03 'OZB' bij de perspectiefnota 2027 aangenomen. Met het aannemen van het amendement is besloten de maximale OZB-opbrengst voor het begrotingsjaar 2027 te baseren op het begrote bedrag uit de programmabegroting 2026 en alleen aan te passen voor inflatie en nieuw ontstane areaaluitbreiding. Hierdoor komt een structurele meeropbrengst uit de toen gebruikte meerjarenraming 2027–2030 te vervallen. De consequenties hiervan worden in deze begroting, en volgende begrotingen, verwerkt.

Uitbreiding college

Op 23 juni 2026 heeft de gemeenteraad besloten het aantal fte wethouders uit te breiden van 3,6 fte naar 5 fte. Het structureel uitbreiden van de formatie van het college met 1,4 fte zal leiden tot extra loonkosten (inclusief pensioenlasten en vergoedingen) van € 250.000 per jaar en later mogelijk tot hogere wachtgeldverplichtingen.

 

Daarnaast zal er in de organisatie meer ondersteuning en afstemming nodig zijn. Denk daarbij aan secretariële ondersteuning, communicatie, bestuursadvisering en mogelijk beleidsadvisering. Bij een uitbreiding in wethouders en de organisatie komen ook extra kosten voor overhead en facilitair. Bij de beantwoording op schriftelijke van 16 juni 2026 was de verwachting dat er bij de begroting een  indicatie van deze kosten gegeven zou kunnen worden. Dat blijkt nog niet het geval. Hiervoor was ten tijde van het opstellen van deze begroting 2027 nog niet alle informatie beschikbaar. Wij verwachten deze kosten mee te kunnen nemen in de begrotingswijzing die zal volgen.

 

Onderhoud bomen

Uit boomveiligheidscontroles en -rapportages blijkt dat er sprake is van een stijgend aantal waargenomen risico- en attentiebomen. De huidige budgetten zijn onvoldoende om al deze bomen voldoende te onderhouden. Onvoldoende onderhoud kan leiden tot ongelukken. Dat willen we voorkomen.

 

Groot onderhoud wegen

In het beleidsplan wegen van 2025 is aangegeven dat jaarlijks €3,5 miljoen onderhoudsbudget nodig is om de wegen op het gewenste niveau laag te houden. Voor 2025 en 2026 is dit budget mede gefinancierd door incidentele middelen. Voor 2027 is er naast het structurele budget nog maar beperkt incidenteel geld. Samen goed voor €3 miljoen. Om op een juiste wijze uitvoering te geven aan het vastgestelde beleid is € 500.000 extra nodig.

 

Inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage Wmo

De invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage voor Wmo-ondersteuning is uitgesteld van 1 januari 2027 naar 1 januari 2028. Hierdoor valt de ingeboekte besparing in 2027 tijdelijk weg. Het Rijk heeft dit voor € 600.000 in de meicirculaire gecompenseerd. 

 

Doorontwikkeling dienstverlening

Voor een toekomstbestendige dienstverlening zetten we moderne digitale kanalen in. Dit sluit aan op de wet voor digitale toegankelijkheid, die gericht is op het toegankelijk maken van websites en apps. Voor het onderhoud en beheer van de nieuwe systemen is structureel € 20.000 nodig.

 

Autonome ontwikkeling OZB

Volgens een bestendige gedragslijn ramen we jaarlijks extra OZB-inkomsten van € 30.000. Dit doen we omdat er jaarlijks nieuwe panden in onze gemeente worden gebouwd en panden door aanpassing/uitbreiding meer waard worden. Tot en met de meerjarenbegroting 2029 is dit verwerkt. Voor de nieuwe jaarschijf 2030 nemen we die nu op.