Grondbeleid

• Op 24 juni 2025 heeft de gemeenteraad de nota grondbeleid vastgesteld. In de nota is beschreven op welke wijze de gemeente invulling wil geven aan het bereiken van de ambities die in de Omgevingsvisie Berkelland zijn opgenomen.
• Bij de nota grondbeleid heeft de raad een krediet beschikbaar gesteld van maximaal € 2 miljoen om het college in staat te stellen tot strategische grondaankopen over te gaan wanneer daadkrachtig handelen gewenst is. 
• In alle kernen zijn woningbouwplannen in voorbereiding en ontwikkeling. In alle grote kernen hebben we sleutelprojecten. Van een deel van de woningbouwontwikkelingen voert de gemeente zelf actief de grondexploitatie. Per locatie stelt de gemeenteraad daarvoor de exploitatiebegroting vast.
• De betaalbaarheid van (nieuwe) woningen staat door de gestegen bouwkosten onder druk. Dit heeft ook een drukkend effect op de grondwaarde. Macro-economische ontwikkelingen (waaronder olie- en gasprijzen) leiden ook tot prijsstijgingen voor investeringen in het bouw- en woonrijpmaken van plangebieden. Dit tempert de winstverwachting op grondexploitaties.
• Het blijft van belang om bij planontwikkelingen een balans te vinden tussen het gewenste woningbouwprogramma en de economische uitvoerbaarheid. Daarbij houden we ons de uitgangspunten in het Volkshuisvestingsprogramma 2026-2035. Waar mogelijk zetten we subsidiegelden in om bij te dragen aan de haalbaarheid van planontwikkeling.
• Het beschikbare aanbod bedrijfskavels is zeer beperkt. Samen met de regiogemeenten is in 2024 het Regionale Programma Werklocaties (RPW) geactualiseerd. Deze analyse van de verwachte toekomstige vraag en bestaande ruimte op lokale en regionale bedrijfsterreinen vormt voor de provincie Gelderland het kader voor het toetsen van ruimtelijke plannen die in een uitbreiding van de bestaande plancapaciteit voorzien.
• We onderzoeken zowel voor de lokale bedrijfsterreinen als het regionale bedrijventerrein Laarberg de haalbaarheid van gewenste uitbreiding van beschikbare kavels.

Verwachte resultaten grondexploitaties
Tot en met de begroting over het jaar 2024 is het onderdeel grondexploitatie kostenneutraal opgenomen. Een verklaring daarvoor is dat de uitgaven en inkomsten tijdens de looptijd worden gemuteerd op de boekwaarde van de voorraden Bouwgrond in exploitatie. Winsten worden verantwoord naar rato van de voortgang volgens de ‘percentage of completion’ methodiek die door de commissie BBV is voorgeschreven. Verliezen worden genomen zodra deze voorzienbaar zijn. In de begroting is het uitgangspunt dat winsten en verliezen worden toegevoegd of onttrokken aan de bestemmingsreserve grondexploitatie. Deze reserve dient als weerstandsvermogen voor het opvangen van risico’s. Omdat afgelopen jaren is geconstateerd dat er telkens sprake was van een positief resultaat op de grondexploitatie, nemen we vanaf 2025 in de begroting een winstprognose van € 400.000 op. Voor 2027 achten we dit nog realistisch, maar voor de middellange termijn is deze winstverwachting onzeker.
 
Totaal verwachten we op basis van het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties 2026 voor alle lopende grondexploitaties in 2027 circa € 490.000 uitgaven en € 1.300.000 opbrengsten. Volgens de “percentage of completion” methode bedraagt de verwachte tussentijdse winst op de bouwgronden in exploitatie in 2027 circa € 680.000.

De daadwerkelijke exploitatieresultaten zijn sterk afhankelijk van de economische omstandigheden. Aandachtspunten en risicofactoren daarbij zijn netcongestie, wet- en regelgeving (stikstof), doorlooptermijnen van juridische procedures en beschikbaarheid van bouwmaterialen en arbeidscapaciteit. Ook prijsinflatie en renteontwikkelingen zijn van invloed op investeringsbeslissingen die kopers van woningen en bedrijven maken.

Risico’s grondexploitaties
De algemene reserve grondexploitaties moet toekomstige tegenvallers op kunnen vangen. Het is daarom belangrijk om een goede inschatting te maken van eventuele risico’s. De hoogte van de reserve grondexploitaties stemmen we daar op af. We hanteren daarbij een minimale ondergrens en een plafond.

De gemeente werkt met een methode van risicomanagement om de kans op toekomstige tegenvallers en meevallers zo goed mogelijk te berekenen en in geld uit te drukken. In de analyse hanteren we scenario’s waarbij gerekend wordt met verschillende marktrisico’s en project-specifieke risico’s. De marktrisico’s omvatten kostenstijgingen (inflatie), daling van gronduitgifteprijzen en vertraging van het uitgiftetempo.
 
Reserve grondexploitatie in relatie tot becijferde risico’s
De algemene reserve bouwgrondexploitatie bedraagt op 1 januari 2026 € 1.300.000. Het berekende risico ligt, afhankelijk van het scenario, in de bandbreedte van € 447.000 tot € 645.000. Het beschikbare weerstandsvermogen kwalificeert als uitstekend.