Ontwikkelingen 2027-2030

In onderstaande tabel hebben we de meerjarenbegroting geactualiseerd. Het beeld dat in de tabel zichtbaar is gemaakt bouwt op van de begroting 2026 naar de stand van zaken zoals we die nu kennen. Daarbij hebben we de chronologische volgorde aangehouden vanaf de begroting 2026. Na de eerste samenvattingstabel zijn per onderdeel toelichtingen opgenomen en tabellen met een verdere uitsplitsing van het onderdeel.

Septembercirculaire 2025
De septembercirculaire laat een kleine aanpassing zien in de algemene uitkering. Voor 2027 gaat het om € 300.000 voor de jaren erna om een bedrag van € 100.000. De stijging van de algemene uitkering is vooral het gevolg van hoeveelheidsverschillen. Hoeveelheidsverschillen zijn verschillen in aantallen, maar ook wijzigingen in de bedragen per aangepast. Deze aanpassing vindt plaats om de verdeling van het gemeentefonds beter aan te laten sluiten bij de taken van de  gemeente.

Aanpassing OZB
Vanuit de jaarrekening is sprake van twee ontwikkelingen die een structureel karakter hebben. De eerste heeft te maken met de proceskosten voor WOZ bezwaren. Deze kosten vallen lager uit. Een logisch gevolg van de aangescherpte regels. Voor de (meerjaren) begroting heeft deze ontwikkeling geen effect. De raad heeft eerder besloten om de hogere proceskostenvergoedingen te dekken door een verhoging van de OZB. Nu de lasten lager uitvallen ligt het voor de hand de OZB te verlagen waardoor de opbrengst van de OZB ook daalt.

Een tweede ontwikkeling heeft ook te maken met de OZB. Door een aanpassing van de manier van waarderen van bedrijven is de opbrengst van de OZB gestegen. Dit leidde in 2025 tot een extra opbrengst van € 400.000. Uitgangspunt voor de OZB belasting is dat de laatst gerealiseerde opbrengst wordt gebruikt als basis voor de op te halen OZB. Dit levert een positief effect op in de komende jaren van € 400.000.

Autonome ontwikkelingen zijn ontwikkelingen die onontkoombaar zijn. Als gemeente hebben we geen directe invloed op de ontwikkeling. De autonome ontwikkelingen zijn op te splitsten in 4 categorieën.

1. Loon- en prijsontwikkelingen
   Deze ontwikkelingen doen zich voor doordat producenten hun prijzen verhogen en door afspraken in de CAO. Als basis gaan we uit van de cijfers van het CPB zoals deze gepubliceerd worden in de meicirculaire. 
2. Begrotingen gemeenschappelijke regelingen
   De begrotingen van gemeenschappelijke regelingen zijn voor ons een autonome ontwikkeling. Het algemeen bestuur van de gemeenschappelijk regeling stelt de begroting vast. Vervolgens is de bijdrage die daarin voor ons staat genoemd een feit. We kunnen in de algemeen bestuursvergadering wel invloed uitoefenen, maar deze is zeer beperkt.
3. Gevolgen van besluiten
   In de loop van het jaar worden besluiten genomen, door ons maar ook door andere organisaties die een effect hebben op onze uitgaven.
4. Algemene uitkering
   Omdat wij de meerjarenbegroting ramen in constante prijzen wordt er in onze raming geen rekening gehouden met een stijging van de algemene uitkering door loon- en prijsstijgingen. Op basis van de septembercirculaire 2025 houden we rekening met de loon- en prijscompensatie in de algemene uitkering voor 2027.

Het structurele effect van de autonome ontwikkelingen is € 2.332.000. 

Loon- en prijsstijging
Op basis van de begroting 2026 is een inschatting gemaakt van de lasten die voor inflatiecorrectie in aanmerking komen. Dit totaalbedrag is vermenigvuldigd met de verwachte consumentenprijsindex voor 2027 uit het Centraal Economisch plan van maart 2026. Dit levert een verwachte stijging van de lasten op van € 1.400.000. Daarnaast houden we rekening met een stijging van de lonen met  4,2%. Hierbij houden we wel rekening met de looptijd van de huidige CAO.

Gemeenschappelijke regelingen
Omdat de begrotingen van de gemeenschappelijke regelingen nog niet zijn vastgesteld hanteren we in de perspectiefnota  een gewogen gemiddelde van loon en prijscompensatie voor de stijging van de lasten voor gemeenschappelijke regelingen. Dit omdat bij alle gemeenschappelijke regelingen loonontwikkeling een belangrijke component in de kosten is.  In de begroting gaan we uit van de vastgestelde begrotingen van de gemeenschappelijke regelingen.

Gevolgen van besluiten
Op 28 oktober heeft de gemeenteraad het amendement A-25-23 aangenomen. Hierin staat dat de structurele kosten voor de vervroegde invoering en verruiming van de doelgroep volwassenenregeling van € 130.000 in de perspectiefnota 2027 wordt uitgewerkt.

Algemene uitkering
Omdat wij de algemene uitkering ramen in constante prijzen neemt de algemene uitkering in 2027 in ieder geval toe met een prijscorrectie. Deze prijscorrectie is € 2.437.000.

Suïcidepreventie

Vanaf 1 januari 2026 is integrale suïcidepreventie opgenomen in de Wet publieke gezondheid (Wpg). Door deze wetswijziging zijn gemeenten wettelijk verantwoordelijk voor het opstellen en uitvoeren van suïcidepreventiebeleid. Gemeenten hebben hierbij beleidsvrijheid om zelf te bepalen hoe zij dit invullen. Berkelland doet dit door deel te nemen aan het regionale plan “Samen minder Suïcide; Achterhoek”. De kosten van dit plan bedragen € 29.000. Vanuit de extra algemene uitkering die wij in de septembercirculaire ontvangen is € 19.000 voor dit doel toegevoegd. 

Borging van het Interventieteam Achterhoek-Oost (ITA-O)
Met de vaststelling van de Samenwerkingsovereenkomst ITA-O (2025) en de gezamenlijke aanwijzingsbesluiten toezichthouders (2025) beschikken de gemeenten Aalten, Berkelland, Oost Gelre, Winterswijk en politieteam Achterhoek-Oost over een bestuurlijk interventieteam. Sinds de operationele start van de pilot op 23 september 2025 blijkt dat veiligheid, professionalisering,  continuïteit en borging van de structuur verdere versterking vragen. De wekelijkse inzet vraagt om een vaste teamcoördinator die zorgt voor kwaliteit, uniformiteit en veiligheid. De  teamcoördinator fungeert als verbindende schakel tussen de vier gemeenten, de politie en de regisseur ondermijning. De kosten van deze coördinator zijn € 11.000.

De bestendige gedragslijn die wij volgen bij het opstellen van de Perspectiefnota is, dat we uitgaan van de situatie zoals deze bekend is tot de meicirculaire. Er zijn grote onzekerheden rond het financiële meerjarenperspectief. Met name sterk oplopende prijzen als gevolg van de hoge energieprijzen en de krapte op de arbeidsmarkt zorgen dat de prijzen voor investeringen slecht te begroten zijn. Daarnaast blijft onduidelijk of de kosten voor de jeugdzorg gecompenseerd zullen worden en hoe er wordt omgegaan met de verlaging van de algemene uitkering vanaf 2026.