Onze programmabegroting is opgedeeld in diverse begrotingsprogramma’s. Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) zijn programma’s samenhangende gehelen van beleid, gericht op:
- maatschappelijke doelen
- de effecten die de gemeente wil bereiken
- de inzet van middelen (baten en lasten)
Kader voor politieke sturing
Begrotingsprogramma’s vormen daarmee het kader voor politieke sturing en controle door de raad. De programmastructuur moet de raad ondersteunen in zijn budgetrecht en controlerende rol.
Vrijheid van de gemeenteraad voor programma-indeling
De gemeenteraad stelt de programma-indeling vast bij aanvang van iedere raadsperiode. Het BBV schrijft geen vast aantal programma’s voor en ook schrijft het BBV geen vaste inhoudelijke thema’s per programma voor.
Relatie tussen programma’s en taakvelden
Hoewel de raad vrijheid heeft bij het definiëren van programma’s, bevat het BBV wel een verplichte onderlaag. Zo zijn taakvelden verplicht (landelijk voorgeschreven). Taakvelden zorgen voor landelijke vergelijkbaarheid (CBS, toezicht) en uniforme financiële informatie. Maar zij zijn ondergeschikt aan de programma-indeling; het programmaniveau is leidend voor politieke besluitvorming. Zie ook het ‘Overzicht taakvelden’ in de jaarrekening: hierin is de begroting uitgesplitst naar taakvelden.
Wat moet per programma worden opgenomen?
Volgens artikel 8 BBV bevat elk programma minimaal de ‘3 W’s’:
- Wat willen we bereiken? à Beleidsdoelen en beoogde maatschappelijke effecten
- Wat gaan we daarvoor doen? à Activiteiten en inspanningen
- Wat mag het kosten? à Overzicht van baten en lasten per activiteit
Andere begrotingsprogramma-indeling?
Onze huidige programmabegroting is daarom op basis van bovenstaande (3 W’s) opgebouwd. Elk begrotingsprogramma is onderverdeeld in verschillende speerpunten en elk speerpunt is op zijn beurt weer onderverdeeld in verschillende activiteiten waarmee we de doelstellingen proberen te realiseren. Aan het eind van elk begrotingsprogramma is een financieel overzicht opgenomen. Op dit moment is het niet (meer) helemaal helder waarom sommige raadsdoelstellingen als een separaat begrotingsprogramma zijn opgenomen (b.v. vitaal platteland) en andere raadsdoelstellingen als speerpunten van een overkoepelend programma zijn opgenomen (b.v. passende onderwijshuisvesting onder ‘Werken en leren’). Wat maakt dat een speerpunt als apart programma wordt opgenomen en uitgewerkt? Om deze discussie te vermijden, de raad de vrijheid te geven specifieke speerpunten en doelstellingen te benoemen en daarop te sturen, maar toch een langjarig eenduidige begrotingssystematiek te realiseren, adviseren wij u het volgende.
Deel de programmabegroting in naar een (klein) aantal overkoepelende en logische begrotingsprogramma’s. Deze programma’s blijven de komende jaren/perioden vrijwel gelijk. Binnen deze programma’s worden vervolgens diverse speerpunten en daaraan gekoppelde activiteiten opgenomen. Dat is overigens nu ook al het geval. Een aantal speerpunten zal over de jaren heen vrijwel gelijk blijven (denk bijvoorbeeld aan het speerpunt ‘Mobiliteit’ en de activiteit ‘We onderhouden onze infrastructuur (wegen en paden)’). Om te kunnen sturen op specifieke doelstellingen van de gemeenteraad kunnen echter ook specifiek speerpunten en/of specifieke activiteiten worden toegevoegd. Deze kunnen van een meer tijdelijke aard zijn. Zo blijft de hoofdstructuur over de jaren gelijk, maar is het per raadsperiode en zelfs per jaar mogelijk om relatief eenvoudig speerpunten en activiteiten toe te voegen aan de programmabegroting (of te laten vervallen, als een speerpunt/doelstelling bereikt is en de activiteit kan vervallen).
Wij adviseren u om de programmabegroting in te delen in onderstaande drie hoofdprogramma’s. Onder de hoofdprogramma’s staan de onderwerpen opgenomen die logischerwijs goed bij elkaar passen en waarop het mogelijk is door de raad om specifieke speerpunten/doelstellingen te formuleren:
Begrotingsprogramma ‘Sociaal domein’ (met als titel bijvoorbeeld: ‘Werken, leven en elkaar helpen’)
- Ondersteuning: maatschappelijke ondersteuning, jeugdzorg, werk- en inkomen (participatie)
- Participatie en arbeidsmarkt
- Openbare orde en veiligheid
- Onderwijs: openbaar basisonderwijs, onderwijshuisvesting en -beleid
- Sport en cultuur: sportbeleid en accommodaties, zwembaden, cultureel erfgoed, musea, bibliotheken, combinatiefuncties
- Burgerzaken
Begrotingsprogramma ‘Fysiek domein’ (met als titel bijvoorbeeld: ‘Onze aantrekkelijke leefomgeving’)
- Infrastructuur: wegen, bruggen en riolering)
- Mobiliteit: verkeer en openbaar vervoer)
- Groen: openbaar groen, bomen, spelen, begraven)
- Economie: bedrijvenloket, centrumplannen, ontwikkeling bedrijventerreinen, toerisme en recreatie
- Wonen: woonbeleid, woningbouw, integrale wijkaanpak
- Ruimtelijk beleid en dienstverlening: ruimtelijke ordening en vergunningen
- Energietransitie
- Afval: van afval naar grondstof
- Milieu: omgevingsdienst
Begrotingsprogramma ‘Bestuur en bedrijfsvoering’ (met als titel bijvoorbeeld: ‘Doelgerichte en doelmatige uitvoering, ondersteuning en samenwerking’)
- Financiën
- Juridische zaken
- ICT en informatieveiligheid
- Kabinetszaken
- Lobby en (regionale, landelijke en internationale) samenwerking
Overzicht van algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien
Dit overzicht is verplicht gesteld vanuit het BBV en bevat informatie over de te ontvangen gelden zoals de algemene uitkering, algemene belastingen en dividenden.